---

Barış Gazetecisi Ne Yapar, Savaş Gazetecisi Ne Yapar?

"Barış Gazeteciliği" terimini ilk kez 1970'lerde kullanan Profesör Johan Galtung, "Savaş Gazeteciliği"nin çoğunun Spor Gazeteciliği'yle aynı varsayımlara dayandığını görmüştü. İki tarafın toplamdaki sonucu sıfıra denk gelen, "elde var sıfır" diye çevirebileceğimiz oyununda "kazanmanın yegane şey olmasına" odaklanılıyordu.

Galtung barış gazeteciliğinin sağlık gazeteciliği gibi olmasını öneriyordu. İyi bir sağlık muhabiri hastanın vücudu yiyip bitiren kanserli hücrelerle mücadelesini anlatacaktır. Ama aynı zamanda kanserin nedenlerinin -yaşam tarzı, çevre, genetik yapı gibi- yanı sıra olası çarelerin tamamını ve koruyucu önlemleri de anlatacaktır.

Aşağıda barış gazetecisinin yaklaşımıyla savaş gazetecisininkini karşılaştıran Galtung'un özgün tablosu, 1998 tarihli "Barış Gazeteciliği Seçeneği" yayınında yer aldı. Galtung, "gazeteciliğin içine barış katmanın" yollarını ararken dört odaktan söz ediyor: "Barış odaklı, gerçek odaklı, halk odaklı, çözüm odaklı bir gazetecilik yapmak."

BARIŞ/UZLAŞMAZLIK GAZETECİLİĞİ	SAVAŞ/ŞİDDET GAZETECİLİĞİ
I. BARIŞ/UZLAŞMAZLIK ODAKLI	I. SAVAŞ/ŞİDDET ODAKLI
Uzlaşmazlığın oluşumunu keşfeder: x taraf, y hedef, z sorun Genel "kazan-kazan" yönelimi Açık uzam, açık zaman; uzlaşmazlıkları saydamlaştırn herhangi bir yerdeki nedenler ve çıktılar, tarih ve kültür dahil Bütün tarafların sesini duyurmak; duygudaşlık, uzlaşmalığı/savaşı bir sorun olarak görüp anlamak, uzlaşmazlıkla ilgili yaratıcılığa odaklanmak Bütün tarafların insanlaştırılması; bütün silahları olumsuzlaştırır Proaktif: Herhangi bir savaş/şiddeti gerçekleşmeden önce önlemek Şiddetin görünmeyen etkilerine odaklanmak (travma ve zafer, yapıya/kültüre zarar)	Uzlaşmazlık alanına odaklanır: 2 taraf, 1 hedef (kazanmak), savaş Genel elde var sıfır yönelimi Kapalı uzam, kapalı zaman; uzlaşmazlık alanının nedenleri ve çıkışları, ilk taşı kim attı Savaşları saydamsız/sır kılmak "Onlar-biz" gazeteciliği, propaganda, "bizimkilerin" sesi "Onlar"ı sorun olarak görmek, savaşta kimin önde gittiğine odaklanmak Reaktif: Haber yapmak için şiddetin gerçeklemesini beklemek "Onların" insanlıktan çıkarılması; bir tarafın silahını olumsuzlaştırır Şiddetin görünür etkilerine odaklanmak (öldürülen, yaralananlar ve maddi hasar)
II. GERÇEK ODAKLI	II. PROPAGANDA ODAKLI
Bütün taraflardaki gerçek dışılıkları ifşa etmek / bütün üstünü örtmelerin üstünü açmak	"Onların" gerçek dışılıklarını ifşa etmek / "bizim" üstünü örtmelerimize/yalanlarımıza yardımcı olmak
III. HALK ODAKLI	III. SEÇKİN ODAKLI
Bütün acılara odaklanmak; kadınlara, yaşlılara, çocuklara, bütün sesi duyulmayanların sesini duyurmak Bütün haksızlık yapanları adlandırmak Halkın içindeki barıştırıcılarına odaklanmak	"Bizim" acılarımıza odaklanmak; güçlü kuvvetli seçkin erkeklere odaklanmak, onların borazanı olmak "Onların" haksızlık yapanlarını adlandırmak Seçkinlerin barıştırıcılarına odaklanmak
IV. ÇÖZÜM ODAKLI	IV. ZAFER ODAKLI
Barış=şiddetsizlik+yaratıcılık Barış girişimlerine dikkat çekmek, aynı zamanda daha fazla savaşı önlemek Yapıya, kültüre, barışçıl topluma odaklanmak Sonuç: Çözüm, yeniden inşaa, uzlaşma	Barış=zafer+ateşkes Zafer elde edilmedikçe barış girişimlerini örtbas etmek Antlaşmaya, yerleşik kurumlara, dizginlenen topluma odaklanmak Başka bir savaş için ayrılmak, eski alevler yükseldiğinde geri dönmek

 

* Bu metni Annabel McGoldrick ve Jake Lynch'in "Barış Gazeteciliği – Nasıl Yapmalı?" adlı metninden Tolga Korkut derledi ve Türkçeleştirdi. 

* Johan Galtung'un barış gazeteciliğine olan ihtiyacı anlattığı kısa video kaydını izlemek için tıklayın. (İngilizce)