21 Şubat Anadili Günü

2 Bin 300 Dil Tehlike Altında

UNESCO'nun tehlike altındaki diller atlasına göre 200 dil son üç kuşak içinde yok oldu. Bunlardan biri de Türkiyeli Esenç'in ölümüyle yok olan Ubıhça. 10'dan az insanın konuştuğu 199, 10-50 arası insanın konuştuğu 178 dil var. Geçen yıl Eyak dili, son konuşanının ölmesiyle yok oldu.

Paris - BİA Haber Merkezi
20 Şubat 2009, Cuma

Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) "tehlike altındaki diller atlası"nı yayımladı. Etkileşimli atlasa İnternet üzerinden de ulaşılabiliyor.

30'dan fazla dilbilimcinin hazırladığı atlasa göre, 2 bin 300 dil, tehlike altında. Son üç kuşak içinde, son konuşanlarının ölmesiyle 200 dil öldü. Geçen yıl ABD'de Alaskalı Marie Smith Jones'un ölmesiyle Eyak dilini konuşan kalmadı. 1992'de Türkiyeli Tevfik Esenç'in ölümüyle Ubıhça da yaşayan dil olmaktan çıkmıştı.

UNESCO'nun sınıflandırmasına göre, gezegendeki toplam 6 bin dilin 538'i "son derece", 502'si "ciddi anlamda", 602'si "kesinlikle" tehlike altında. 607 dilse "güvensiz" durumda.

199 dili 10'dan az sayıda insan konuşuyor. 178 dilse, 10-50 arasında kişi tarafından konuşuluyor.

"Dilin kaybı insanlığın kaybı"

UNESCO yöneticisi Koichiro Matsuura "Bir dilin kaybı birçok kültürel kayba da yol açar, şiirlerden efsanelere, özdeyişlerden fıkralara kadar. Dillerin kaybı insanlık için biyoçeşitliliğin de kaybıdır, çünkü diller doğa ve evren hakkında birçok bilgi taşır" diyor.

Diller her yerde kayboluyor

Atlasa göre dil kaybı hemen her bölgede her türlü ekonomik ortamda gerçekleşebiliyor. Yaklaşık 2 bin dilin konuşulduğu Sahra Altı Afrika'da 200 dilin gelecek 100 yıl içinde kaybolacağı tahmin ediliyor. Avustralya'da 108, Fransa'da 26 dil tehlike altında.

Dünyanın dil açısından en zengin ülkesi, 800 dilin bulunduğu Papua Yeni Gine. Ülkede 88 dil tehlike altında.

Tekrar yaşama döndürülen veya güçlendirilen diller de var. Britanya'da 1700'lerin ikinci yarısında kaybolan "Cornish", Fransa'ya bağlı Yeni Kaledonya adasında 2006'da son konuşanı ölen Sishee dili, yeni konuşanlarıyla yaşama döndürüldü.

UNESCO'nun doğru dil politikalarıyla konuşan sayısının arttığını söylediği yerli dilleri de var. Peru'da Aymara ve Quechua, Yeni Zelanda'da Maori, Paraguay'da Guarani dilleri gibi. (TK)

SHARE THIS ARTICLE
Bookmark and Share
RELATED bianet NEWS
TAGS

UNESCO , anadili , anadili günü

MOST READ TODAY

Independent Communication NetworkIndependent Communication Network comprises more than internet news website bianet.org. It is a continuously unfolding network since 1997 and embraces "Training Drives" for journalists and communication students and NGOs; handbook series, "Radio Programs" for the local media, conferences, forums, international exchange programs.

IPS Communication Foundation (BİA)IPS Communication Foundation is the implementing body for the BIA &bianet.org. Founded in 1993 by four journalists and one human rights activists, has implemented many projects including a BİA, BİA2 and BİA3.

BİA LibraryBİA Library comprises of handbooks series and guides and researches which systemize the theoretical and informative contributions realized during the implementation of programs within the BİA projects. Some of the 15 publications are in English and accessible via bianet.org.

Contact usYou can reach IPS Communication Foundation directors, BİA project coordination, bianet.org editorial board via telephone, fax, e-mail and mail from everywhere on the globe, dispatch information and/or documents and request meetings.

Click for more >>
Click for more >>
Click for more >>
Click for more >>