“Hayat Bilgisi Kitaplarında Kız Çocukları Evde Erkekler Dışarıda!”

Eğitim Sen’in hayat bilgisi ders kitabı araştırmasına göre kız çocukları daha çok anne ve yetişkin kadınlarla birlikte, okulda, evde ve civarında, erkek çocuklar bağımsız ve etkin, kız çocukları ise edilgen ve bağımlı görülüyor.

İstanbul - BİA Haber Merkezi
08 Ekim 2009, Perşembe

Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) Kadın Sekreterliği 2009 basımlı  Hayat Bilgisi ders kitapları üzerine hazırladığı raporda ders kitapları aracılığıyla geleneksel cinsiyetçi bakış açısının yeniden üretildiğini tespit ediyor ve taleplerini sıralıyor:

* Ders kitapları hazırlanırken, kadın anne ve eş rolünden çıkarılmalı,

* Kadın evinden çıkarılmalı daha çok kamusal alanla yer almalı,

* Özellikle kız çocuklarına cesaret verici başarı örnekleri yer almalı,

* Kız ve erkek çocuklarının hayal güçlerini geliştirici, özgür bireyler olabilmeleri için geniş bir etkinlik yelpazesi sunulmalı,

* Erkekler, kamusal alanın dışında, ev içinde her bakımdan iş birliği yapan erkek figürüne eşitlenmeli,

* Hizmet içi eğitimlerine dahil edilen, "Toplumsal Cinsiyet Eğitimleri" bütün öğretmenler için zorunlu olmalı,

* Kitap inceleme komisyonlarında sendika ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri bulunmalı,

* Eğitim fakültelerinde, "Toplumsal Cinsiyet" dersi konulmalı ve zorunlu olmalı.

Çocukların toplumsallaşma süreçlerinin ilk yıllarında, Milli Eğitim Bakanlığıca onaylanmış Hayat Bilgisi ders kitaplarındaki görsellerdeki yetişkin ve çocuk karakterlerinin toplumsal cinsiyete ilişkin ne tür rol modelleri sunduğunu ortaya koymayı amaçlayan araştırmada hayat Bilgisi ders kitaplarındaki görseller incelenmiş,  Atatürk'e ait resimler ile net görünmeyen küçük çerçeveli resimler kapsam dışı tutulmuş; dede ve nine figürleri de anne ve baba figürü olarak sayılmış.

Erkekler kadınlardan daha çok resmediliyor

2009 basımlı  ilk öğretim 1., 2., ve 3. sınıf hayat bilgisi ders kitaplarında resimlerde yer alan figürler açısından; toplam kadın sayısı 62, toplam erkek sayısı 98, toplam kız  çocuk sayısı  165, toplam erkek çocuk sayısı 253.

Kız çocukları evde erkek çocukları dışarıda

Mekan paylaşımı açısından evde kadın sayısı 54, ev dışında kadın sayısı 8 iken evde erkek sayısı 5 ev dışında erkek sayısı 93. Evde resmedilen kız  çocuğu sayısı 23, ev dışında resmedilen kız çocuğu sayısı 142. Evdeki erkek çocuğu sayısı 21'ken ev dışında resmedilen erkek çocuğu sayısıysa 232.

Araştırmada rol paylaşımı açısından resimlendirme de incelenmiş:

Buna göre kadın öğretmen sayısı 8, kadın anne sayısı 12, kadın müşteri sayısı 2, kadın işçi sayısı 1 ve kadın hekim sayısı 1.

Erkek müdür sayısı 2, erkek öğretmen sayısı 1, erkek baba sayısı 18, erkek şair sayısı 1, erkek doktor sayısı 1 ve erkek polis sayısı 1.

Araştırmanın diğer kimi sonuçlarıysa şöyle:

Erkek çocuk sayısı, kız çocuk sayısından fazla, yetişkin kadınların büyük çoğunluğu anne ve eş rolünde, meslek sahibi kadınlar ise annelik rolünün devamı sayılan öğretmenlik, hemşirelik, hasta bakıcılığı gibi mesleklerde görüyor.

Meslek sahibi erkekler genellikle, yönetici ve denetleyici konumunda. Okulda sınıf ve kulüp başkanları genellikle erkek çocukları. Kız çocukları genellikle ip ve bebekle oynarken, erkek çocukları çoğunlukla topla oynuyor. Hayallerim başlıklı bölümde, hayal kuran, geleceğe ait planları olan erkek çocuğu.

Ders kitaplarındaki ailelerin nerdeyse tamamı kentli, orta ekonomik seviye sahip, mutlu çekirdek aile modelini yansıtıyor. (EZÖ)

 

BAĞIMSIZ İLETİŞİM AĞIBağımsız İletişim Ağı (BİA) IPS İletişim Vakfı'nın çalışmalarının merkezinde yer alıyor. BİA, “bağımsız medya”nın güçlendirilmesi hedefiyle, 1997'den bu yana dört temel etkinlik alanı üzerinde gerçekleştirilen bir sürekli proje. Türkiye’de ve dünyada daha çok internet haber sitemiz bianet.org dolayısıyla yaygın olarak bilinse de, BİA günlük haber üretiminin ötesinde, iletişim sürecinin bütün uğraklarını dönüştürmeyi hedefliyor.

IPS İLETİŞİM VAKFIIPS İletişim Vakfı “İletişim ve kalkınma alanındaki projeleri gerçekleştirmek ve desteklemek” amacıyla 1993'te kuruldu. Vakıf etkinliklerini, yerel ve uluslararası kaynaklardan sağladığı hibe ve bağışlarla gerçekleştirdiği projeler üzerinden sürdürüyor.

BİA KİTAPLIĞIBİA Kitaplığı, Bağımsız İletişim Ağı’nın 2001-2009 arasında sürdürdüğü eğitim çalışmalarının ürünü olan “Habercinin Elkitabı“ dizisinden 5, “Hak Haberciliği” disizinden 4 kitabı; gazeteciler için kılavuzların yanısıra mesleğe adım atmaya hazırlananlara yönelik yayınları da kapsıyor. Kitaplık, Türkçe iletişim yazınında uluslararsı standartlarda üretilmiş, kimileri kendi alanlarında ilk olan öncü telif çalışmalardan oluşuyor.

BİZE ULAŞIN