"2007'de Çocuk Haklarında Gelişme Yok Değil Ama Çok Yetersiz"

2007'de çocuklarla ilgili gelişmeler;

1. "Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun"un kabul edilmiş olması (22 Kasım 2007'de). Bu, Türkiye'nin taraf olduğu ve parçalanmış ailelerde çocukların yaşadıkları sorunların çözümüne ilişkin uygulama yöntemini göstermesi bakımından önemli.
2. "Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK) Kanunu"nda değişiklik yapılmak suretiyle, bakım ve sosyal rehabalitasyon ihtiyacı olan çocuklara yönelik kurum türlerinin yasayla düzenlenmiş olması,
3. Gündem Çocuk Derneği tarafından yürütülen ülke çocuk politikası oluşturulmasına yönelik çalışmalar,
4. Çocuklara yönelik ihmal ve istismarın önlenmesine odaklı bir sistemin kurulmasına yönelik savunu çalışması yapmak üzere 20 kuruluşun bir araraya gelerek "Çocuk İhmal ve İstismarını Önleme Platformu"nun kurulması.

Türkiye'de ve dünyada çocukların hakları ihlal edildi

Türkiye ve Dünya'da çocukların durumuna dair;

1. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2006'da 2 milyon 473 bin ailenin 549 YTL altında gelirle yaşadığını bildiriyor. Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) araştırmasında 2006 Kasım ayı için açlık sınırı 605,22 YTL olarak bildiriyor. Bu durumda en az 2 milyon 473 bin aile açlık sınırının altında 2007'ye başladılar. Her bir ailenin ortalama 2 çocuğu olsa bu durum 5 milyon çocuğun 2007'ye açlık sınırında başladığı anlamına gelir. Bu da yetersiz beslenme, zihinsel ve fiziksel gelişim bozuklukları ve daha başlangıçta, ömür boyunca telafi edilemeyecek zararlara maruz kalma anlamına geliyor.
2. Yine resmi açıklamalara göre 667 bin kız, 444 bin erkek çocuk okula gitmiyor. Bu sayılar resmi kabullerle durumu ortaya koymak için anlamlı, gerçekte sorunu tarifi etmek içinse yetersiz.
3. Çocuklar bu yıl yine en çok fiziksel şiddet, cinsel taciz gibi haberlerle gündeme geldiler. Çocuklarla ilgili gizlilik kuralı medya tarafından ihlal edilmeye devam edildi.
4. En çok gündem oluşturan haberler arasında; ilk ve orta öğretimdeki başörtülü çocukların durumu yer aldı. Yetişkin-çocuk ilişkisini göz önüne çıkaran ve yine gündem oluşturan bir diğer haber konusu da törenlerdeki çocukların durumlarına ilişkin haberlerdi.
5. Bu yıl yine ihmal ve istismarı önlemeye duyarlı bir mekanizma varolsaydı engellenebilecek olaylar meydana geldi. En sonuncusu Kars'ta bir yatılı ilköğretim okulunda 22 öğrenci ve 6 öğretmenin tüberküloz mikrobuna maruz kalmaları.
6. 2007'nin en öneli sorunlarından biri de 2006'da olduğu gibi silahlı çatışma ortamlarında yaşayan çocukların maruz kaldıkları riskler. Dünya'da pek çok yerde silahlı çatışma ortamında çocuklar hayatlarını veya sağlıklarını kaybettiler ve en temel haklarını bile kullanamadan yaşıyorlar. Bu çocukların bir kısmı silah kullanıyor. Bu silahlı çatışma ortamının yarattığı şiddet kültürüyle ilgili olarak Türkiye'de çocukların tam olarak neler yaşadıklarını bilmiyoruz. Çocukların askere yazılmak için başvurmaları, bu konuda çocukların içinde bulundukları durumun boyutuna ilişkin bir gösterge olabilir.
7. 2007'de yeni çocuk mahkemelerinin açılması, SHÇEK'in suça sürüklenen çocuklara yönelik Koruma ve Rehabilitasyon Merkezleri açması, çocuklara yönelik hizmetlerdeki gelişmeler olarak kabul edilebilir.
8. Çocuklara yönelik kapsamlı bir politikanının ve hizmetler ağının kurulmamış olması ve hatta buna yönelik bir girişimin bile bulunmamasıysa ciddi bir eksiklik. 2006'da "Kadın ve Çocuğa Yönelik Şiddetin Önlenmesi Yönünde Başbakanlık Genelgesi" yayınlandı. Ancak şiddetin önlenmesine yönelik kalıcı ve etkili bir mekanizma kurulamadı.  2008'e böyle bir borçla başlanmış olunduğunun bilinmesi gerekir.
9. Türkiye'de özellikle kız çocuklarının ama genel olarak tüm çocukların ne tür bir ortamda yaşadıklarını göstermesi ve bu konuda yapılması gerekenlere ışık tutuması bakımından en çarpıcı olay; kendisi 30 yaşındayken 15 yaşında bir çocukla evlenmiş olan bir kimsenin cumhurbaşkanı olabilmesidir. Bu durum çocuk hakları alanında, özellikle de ihmal ve istismarın önlenmesi bakımından toplumsal duyarlılığın artırılması konusunda yapılması gereken çok şey olduğunu gösteriyor.

Çocuklar için herkes işbirliği yapmalı

2008'de neler yapılmalı;

1. 2007'de yapılması gerekenler hala güncelliğini koruyor onları tekrar yazabiliriz.
2. Çocuk ihmal ve istismarını önlmeye odaklı bir mekanizmanın kurulması konusunda herkes işbirliği yapmalı. Bu çok kapsamlı bir süreç.
3. Şunlara öncelik vermek gerekir ve acil olarak başlanmalı;
   
   • Erken yaşta evlendirilmelerin önlenmesi,
   • Çocukların kötü koşullarda çalıştırılmasının önlenmesi,
   • Çocukların yoksullaşmasına neden olan politikaların durdurulması ve yoksulluk sınırının sadece altında değil civarında yaşayan bütün çocukların bundan zarar görmesini engelleyecek hizmetlerin hak bazlı olarak sunulması,
   • Silahlı çatışmanın çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerini giderici eğitsel, sosyal, kültürel desteklerin sağlanması,
   • Çocuklara yönelik şiddet ve töre cinayetlerinin önlenmesi için etkili ve kurumsal hizmetlerin sunulması. (SA/GG)