Türkiye'de kolluk kuvvetlerinin işkence, kötü muamele ve sivilleri öldürmelerinin cezasızlığıyla ilgili raporunda, Uluslararası Af Örgütü (UAÖ), yapılması gerekenleri de özetledi.

Örgüt, bugün (5 Temmuz) yayınladığı "Türkiye: Güvenlik güçleri tarafından işkenceye maruz kalanlar ve öldürülenler için adalet yok" raporunda, işkence, kötü muamele ve öldürmelerin cezasızlığına engel olmak için bazı tavsiyeler şöyle:

Merkezi bilgi toplayın: Kolluk kuvvetlerinin insan hakları ihlalleriyle ilgili merkezi, etkili, güncel ve dağınık olmayacak şekilde toplayın.

Kolluk kuvvetlerinin insan hakları ihlalleriyle ilgili önleyici mekanizmaları oluşturun:

* Polis ve jandarma gözaltılarındaki bütün sorgulamalarda ses ve görüntü kaydı alınmalı.

* İşkenceye Karşı Sözleşme'ye Ek Protokol'ü onaylayıp yürürlüğe koyun. Gözaltı merkezlerine önceden haber vermeksizin ziyaret düzenleyebilecek olan ulusal kurumu oluşturun.

* İnsan hakları durumunu gözleyen insan hakları savunucularına, avukatlara ve gazetecilere yönelik yıldırma girişimlerine son verin.

İnsan hakları ihlalleri iddialarını bağımsız, tarafsız, derinlemesine ve zaman geçirmede soruşturun:

* Etkili bir şikayet mekanizması oluşturun.

* Kolluk kuvvetlerinin öldürmesi halinde, derhal olay yerinde kanıt toplanmasını, savcının derhal çağırılmasını ve olay yeri incelemesini yönetmesini sağlayın.

* İşkence, kötü muamele vakalarında, savcıların uzman tıbbi ve adli tıp incelemesi istemesini, olay yerini incelemesini, ilgili herkesten kanıt toplamasını sağlayın.

* Savcıların amirlerin sorumluluklarını soruşturmasını sağlayın.

* İşkence iddiasıyla soruşturulan memurları görevden alın.

* Mağdurların tazminat almasını ve rehabilitasyon görmesini sağlayın.

Kusurlu yargılamaları ele alın:

* Duruşmaların zaman geçirmeden gerçekleştirilmesi için gerekli çerçeveyi oluşturun.

* Duruşmaya tanık ya da sanık olarak çağrıldığı halde gelmeyen memurlara yaptırım uygulayın.

* Dava "güvenlik gerekçesiyle" başka bir yere aktarıldığında, tarafların ve avukatlarının yol ve konaklama masraflarının devlet tarafından üstlenilmesini güvenceye alın.

Yasal reform:

* Bir şüphelinin iletişimsiz şekilde gözaltına alınabilmesine neden olan Terörle Mücadele Yasası'nı (TMY) değiştirin.

* Kolluk kuvvetlerinin ölümcül kuvvet kullanma yetkisini, uluslararası standartlara göre ayarlayın; bu kuvvet ancak yaşam korumak için ve son çare olarak kullanılabilir.

* İşkencenin cezalandırılmasında zaman aşımını kaldırın.

İşkencenin tıbbi raporlaması:

* Adli Tıp Kurumu'nu Adalet Bakanlığı'ndan işlev olarak da yapı olarak da bağımsız hale getirin.

* Mahkemelerin üniversitelerin, hastanelerin ve uzman kuruluşların tıbbi ve psikiyatrik raporlarını kanıt olarak kabul edebilmesi için acil adımlar atın.

* Gözaltına alınan herkesin kapsamlı, bağımsız ve tarafsız tıbbi muayene görmesi için gereken adımları acilen atın.

Eğitim:

* Polis, jandarma, yargıç ve savcıların uluslararası insan hakları standartları uyarınca eğitim almasını sağlayın. (TK/EÜ)