312. madde yine AİHM’de mahkum

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Akın Birdal’ın İnsan Hakları Derneği (İHD) Genel Başkanı'yken Dünyada Barış ve Yoksullukla Mücadele Günü’nde yaptığı konuşmadan “kin ve düşmanlığa tahrik”ten cezalandırılarak tutuklanmasında Türkiye’yi mahkum etti.

Birdal’ın ifade özgürlüğü ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine hükmeden AİHM, beşe karşı iki oyla Türkiye’nin insan hakları savunucusuna, 5 bin avro manevi tazminar ödemesine karar verdi.

AİHM: Orantısız, demokrasilerde gereksiz

Merkezinin bulunduğu Fransa’nın Strasbourg kentinden bugün (13 Aralık) kararını açıklayan AİHM, Birdal’ın Türk hükümetinin izlediği terörle mücadele yolunda izlediği meşru hedefe göre “orantısız ve demokratik bir toplumda da gereksiz” olduğunu bildirdi.

27 Eylül 1996 tarihinde yayımlanan bir iddianameyle Birdal’ın, “Kür Sorunu yalnızca baskı altındaki Kürt halkının sorunu değildir (…) İşkence sistematik şekilde uygulanıyor, (…) yargısız infazlar yapılıyor (…) ve bütün bunlar da Kürt Sorunu’nun çözülmemesinden kaynaklanıyor (…)” sözlerinden hapsini istenmişti.

Barış mesajından yurdışına çıkış yasağı ve hapis

21 Ekim 1997 tarihinde Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM),  "sınıf, ırk ve bölge farklıklığı gözeterek kin ve düşmanlığa tahrik ettiği" gerekçesiyle Birdal’ı eski Ceza Yasası’nın 312/2 maddesinden  para cezasına mahkum etmişti.

Ankara DGM’si, 11 Şubat 1998 tarihinde Targıtay’ın suçun unsurları oluşmadığı düşüncesiyle bozduğu kararı karşısında direndi. 28 Ekim 1998’de dosyayı yeniden görüşen Yargıtay bu kez mahkumiyet kararını onadı.

DGM, Birdal’ın yurdışına çıkmasına engel de getirdi. Birdal, bu karara sağlık şartlarını gerekçe göstererek karşı çıktıysa da, itiraz farklı üyelerle toplanan Ankara DGM’since 13 Kasım 1998’de reddedildi ve Birdal, 3 Haziran 1999 tarihinde tutuklandı. Savcılık, 25 Aralık 1999’da, sağlık nedeniyle o dönem yürürlükte olan Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 399/2 maddesi uyarınca Birdal’ın infazını altı aylık süreyle erteledi.

Uyum Yasaları çerçevesinde 2002 yılında 312. maddede değişikliğe gidilmesi üzerine Birdal’a yönelik suçlama da kaldırıldı. Birdal, şu anda Demokratik Toplum Partisi (DTP) Diyarbakır Milletvekili olarak görev yapıyor. 312/2 maddesiyse yeni TCK'nin 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe girmesiyle 216. maddesi olarak işlev görüyor.(EÖ/TK)