Medya ve kadın hakları

Rusya'da "meclisin yarıya yakınının kadınlardan oluşması ve kadınların dördünün daha önce erkek dergilerine poz vermesinin" Hürriyet muhabiri Nerdun Hacıoğlu ve yazı işlerince tercümesi şu: "Dünyanın en seksi meclisi."

Birincisi bu haber yanlış: The Moscow Times'a göre, 2 Aralık'ta yapılan seçimlerde 450 sandalyeli meclise, yani Duma'ya 63 kadın milletvekili girdi. Bunu "yarıya yakın" diye nitelemek matematiğin ve gazeteciliğin sınırlarını zorluyor. Ayrıca erkek dergilerine poz vermiş vekil sayısı da en az beş.

Daha da vahim olansa, Hürriyet'te çalışan gazetecilerin ve idarecilerin kadına yönelik bakışı. Türkiye bu yıl seçimlere gitti. Seçimler sırasında kadınlar çok yoğun bir kampanya yürüttü. Talepleri kadının siyasete katılımının artması için başta kota olmak üzere geçici özel önlemlerin alınmasıydı. Kampanya oldukça ses getirdi, Hürriyet de dahil birçok gazete bu kampanyaya yer verdi. Sonuçta meclise giren kadın sayısı ikiye katlandı ama 50 kadın vekille Türkiye Büyük Millet Meclisi hala erkek meclisler sıralamasında önde gidiyor.

Kota tartışması seçimlerden sonra da, özellikle yeni anayasa tartışmaları sırasında devam etti; hala da gündemde. Durum buyken "meclisin yarısı kadın/erkek dergisine poz veren vekiller var" bilgisini içeren bir haber bu bilgilerin hangisi üzerine kurulur? Herhalde güncelliği, haber değeri kadın bakış açısıyla düşünülürse ilk kısmı; erkek bakışıyla okura pornografik magazin sağlamak istenirse ikinci kısmı... Gazete kadınların fotoğraflarını sürmanşete taşıyacak kadar erkek tarafına meyilli.

En vahimiyse Hürriyet'in binyüzlülüğü. Üç hafta önce Hürriyet başka kuruluşlarla birlikte "Aile içi şiddet ve medya" başlıklı bir konferansa ev sahipliği yaptı. Konferansta iki gün boyunca medyadaki kadınlar, kadın hakları alanında çalışan uzmanlar medyanın kadına bakışını eleştirdi, çözüm önerilerini anlattı. Hürriyet İcra Kurulu başkanı Vuslat Doğan Sabancı "kadına yönelik şiddet" çerçevesinde, kampanyanın başladığı üç yıl öncesine göre haber dilinde, yazı işlerinde nasıl olumlu bir değişim yaşandığını, kadının tarafından bakarak haber yaptıklarını anlatmıştı. Daha birkaç gün geçmeden Hürriyet başındaki yöneticiyi yalancı çıkardı. Kadına yönelik ayrımcı bir dili meşrulaştırırken bunun eleştirisini de yapıp fasit bir daire oluşturmak belki şirket için akıllıca ama sözün de bittiği yere işaret ediyor.

Oysa bu haber şöyle de verilebilirdi –Hürriyet'in duyarlılıklarını (!) da göz önüne alarak:

Rusya'da da Meclis Bıyıklı!

2 Aralık'ta yapılan seçimlerde sadece 63 kadın vekilin girdiği 450 sandalyelik Duma ilk toplantısını yaptı. Meclisin oluşumuyla ilgili bilgi veren seçim yetkilisi Vladimir Churov 67 vekilin 60 yaşın üzerinde olduğunu, 440 vekilin üniversite mezunu olduğunu söyledi. Pravda gazetesine göre, en az 40 vekil eski ordu veya polis mensubuyken, beş kadın vekil de daha önce erkek dergilerine poz verdi. Oturumda konuşan Nobel Ödüllü fizikçi, komünist Zohores Alfyorov, yaptığı konuşmada yoksulluk sorununa dikkat çekti. Rusya'da da, bu yıl seçimlerde sadece 50 kadın vekilin Meclis'e girebildiği Türkiye gibi, siyasette kadın kotası bulunmuyor.  

Bu haberin –naçizane- böyle yazılabilmesi için Hürriyet'e, bianet'te yıllardır yaptığımız çalışmalardan faydalanmasını salık verebiliriz. Meslektaşlarımız işe yeni çıkan Kadın Odaklı Habercilik kitabını okumakla başlayabilir,  haber yazarken çok işe yarayacak Cins Bakışı Sözlüğü'nü yanlarından ayırmayarak devam edebilirler. Birkaç yıldır Türkiye'nin dört bir yanında yerel gazetecilerle yaptığımız eğitimler işe yaradığını gösteriyor.

Son olarak British Council ve Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin (TGC) hazırladığı, çalışmalarına bianet editörlerinin de katıldığı Medya ve Çeşitlilik Kılavuzu'ndan bir kısa tavsiye:

"Medya kuruluşları ve medya çalışanları cinsiyet ve cinsel yönelim farklılığına dayalı ayrımcılıkla mücadele etmeyi hedef olarak benimsemeli. (...) Cinsiyetleri ne olursa olsun, farklı yaş, görüntü, fikir, görev ve rollere sahip insanların medyadaki her türlü içerikte, gelenekler, alışkanlıklar ve cinsiyetçi kalıpyargılar dışına çıkılarak sunulmasına gereken özeni göstermeli."(EÜ)