Türk Mimar ve Mühendis Odaları Birliği (TMMOB) 14 Ekim'de Ankara'da düzenleyecekleri mitingle ücretlilerin örgütlenmesi önünde engel olan Anayasanın 135. maddesinin değiştirilmesini talep ediyor.

Mitinge kadın mimar, mühendis ve şehir plancılar da katılıyor. Kadınların talebi; kamusal ve özel alanda kadına yönelik tüm ayrımcılığın ortadan kaldırılması, şiddetin son bulması, uluslararası taahhütlerin yerine getirilmesi için; ev işlerinin toplumsallaşması.

"İşyerinde cins ayrımcılığına hayır"

TMMOB, Anayasa'nın 10. maddesi, İş Kanunu'nun 5. maddesi, Birleşmiş Milletler Kadına Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi'nin (CEDAW) 11. maddesi ve diğer maddeleri ile Uluslararası Çalışma Örgütü (İLO) belgelerinde "cins ayrımı yapılmamasının yer aldığını hatırlatıyor.

Bu nedenle TMMOB Maden Tetkik ve Arama (MTA), Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), Devlet Su İşleri (DSİ) gibi kamu kuruluşlarında personel alım ilanlarında cins ayrımı yapılması ve bu uygulamaları yapanların da kamu kuruluşları olmasını eleştiriyor.

"İstihdamda cins ayrımcılığının örnekleri yaşanırken, bugün eğitimli kadınların bile sorunlarının çok fazla olduğu iş hayatında; sosyal güvencesiz işçi olarak çalışan kadınlar, 'eşit işe eşit ücret' uygulamasından yoksun olarak çalışmakta, kadın kimliği ucuz emek gücü olarak görülmektedir."

Kadın mühendis, mimar, şehir plancılarının mitinge katılım gerekçeleri şöyle:

* Sosyal adalet için, iş güvencesi için, eşit işe eşit ücret için, eğitim ve sağlığa ayrılan payın yükseltilmesi için; kadınlara yönelik sosyal, siyasal ve kültürel alandaki ayrımcılığın kaldırılması için, ırkçı-şoven ve cinsiyetçi eğitime son verilmesi için, fırsat eşitliği için;

* Kamusal ve özel alanda kadına yönelik şiddetin son bulması için; kadınlara yönelik tüm ayrımcılığın kaldırılması için, kadınlara yönelik uluslararası taahhütlerin yerine getirilmesi için; ev işlerinin toplumsallaşması, gündüz bakımevlerinin ve kreşlerin açılması için; çalışma yaşamındaki cinsiyetçi bakışın değişmesi için, terfi ve atamalarda eşitlikçi davranılması için,

* Çalışma yaşamının demokratikleşmesi için, kadınların yetki ve karar mekanizmalarında yer alması için, işsizlik, yoksulluk ve şiddete karşı durmak için, onurlu bir yaşam için, Türkiye'de, Irak'ta, Filistin'de, Lübnan'da ve tüm dünyada mağdur olan kadınlar için, tüm kadınların "kadın dayanışması"nı göstermek için.

Yasa ne diyor?

Anayasa'nın Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları başlıklı 135. maddesi şöyle diyor:

"MADDE 135. - Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlâkını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleridir.

Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadî teşebbüslerinde aslî ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmaz."

TMMOB meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmaması gerektiğiyle ilgili hem yasayı hem akabinde yapılan şu değişiklikleri eleştiriyor:

"Bu meslek kuruluşları, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar. Bu meslek kuruluşları ve üst kuruluşları organlarının seçimlerinde siyasî partiler aday gösteremezler. Bu meslek kuruluşları üzerinde Devletin idarî ve malî denetimine ilişkin kurallar kanunla düzenlenir. Amaçları dışında faaliyet gösteren meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının görevine, kanunun belirlediği merciin veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine mahkeme kararıyla son verilir ve yerlerine yenileri seçtirilir. Ancak, millî güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa, kanunla bir merci, meslek kuruluşlarını veya üst kuruluşlarını faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin kararı, yirmi dört saat içerisinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını kırk sekiz saat içinde açıklar; aksi halde, bu idarî karar kendiliğinden yürürlükten kalkar."