Helsinki Yurttaşlar Derneği (hYd) ve Uluslararası Af Örgütü (UAÖ) Türkiye Şubesi, Türkiye'nin üç İranlı sığınmacıyı "geri gönderilmeme" ilkesini ihlal ederek, risk altında olacakları İran'a geri göndermesine dikkat çekti.

Örgütler hükümet yetkililerine yaptıkları çağrıda, tüm sığınmacıların iltica prosedürlerine erişiminin garanti altına alınmasını, yasalara uygun olmayan sınır dışı uygulamalarının derhal sona erdirilmesini istedi.

Sığınma talepleri alınmadı, çevirmensiz mahkemeye çıkarıldılar, sınır dışı edildiler

Örgütlerin verdiği bilgiye göre, Bahai inancına mensup F.R.T., E.A.B. ve B.M. 12 Temmuz'da Muş'ta tutuklandı; Hürriyet Polis Karakolu'nda gözaltına alındı.

* Karakoldaki görevli polisler, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin (BMMYK) talebine ve bu üç kişinin başvurularına karşın sığınma taleplerini almadı.

* 20 Temmuz'da avukat ve çevirmen verilmeden mahkeme karşısına çıkarıldılar. Verilen kararı anlamadılar.

* 57 İranlıyla birlikte 29 Temmuz'da sınır dışı edildiler. Nerede oldukları, başlarına ne geldiği bilinmiyor.

"İran'da insanlık dışı muamele görebilirler"

hYd ve UAÖ, "İran'ın Bahailere yönelik tutumu göz önüne alındığında, bu kişilerin inançlarından dolayı insanlık dışı muamele görmelerinden" kaygı duyduklarını bildirdi.

hYd Mülteci Destek Program Yöneticisi Özlem Dalkıran, "Kişilerin, zulüm görme riskiyle karşı karşıya kalabilecekleri ülkelere gönderilmeleri Mülteci Sözleşmesi'nin 'non-refoulement' (geri gönderilmeme) ilkesinin ihlali. Türkiye son dönemlerde sıklıkla bu ilkeyi ihlal ediyor" dedi.

AİHM emsal karar verdi; Türkiye uygulamıyor

Örgütler, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) sığınmacıların sınır dışı edilmesiyle ilgili 20 Temmuz'da örnek bir karar verdiğini anımsattı.

Avukatları Afganistan uyruklu H.E.N.'nin sınır dışı edilme riski taşıması üzerine AİHM'ye başvurdu. Mahkeme başvurudan 5 saat kadar sonra ve uygulamasına sadece birkaç saat kala, sınır dışı işlemini tedbiren süresiz olarak durdurdu.

UAÖ Türkiye Mülteci Koordinatörü Gökçe Saraydın, "İçişleri Bakanlığı yetkililerinin bu kararı dikkate alarak, benzer durumlar için emsal olarak uygulamasını istediklerini" bildirdi.

H.E.N.'yle ilgili süreç şöyle gelişti:

* H.E.N. Çanakkale Ayvacık'ta gözetim altındayken yakınları UAÖ'ye başvurdu; UAÖ Türkiye heyeti tutulu bulunduğu Ayvacık İlçe Jandarma Komutanlığı'nda H.E.N.'yle görüştü.

* H.E.N. 7 Temmuz'da iltica talebinde bulundu. Başvurusu 09 Temmuz'da resmi olarak hem İçişleri Bakanlığı'na hem de BMMYK Ankara Ofisi'ne ulaştı.

* Ama bu iltica başvurusuna İçişleri Bakanlığı yanıt vermedi.

* H.E.N., 19 Temmuz'da aynı yerde tutulan diğer Afganistan vatandaşlarıyla birlikte sınır dışı edilmek üzere İstanbul'a sevk edildi.

* UAÖ Türkiye, aynı gün ilgili makamlara faks gönderdi. İltica başvurusu hakkında herhangi bir karar tebliğ edilmeksizin yapılacak sınır dışı işleminin hemen durdurulmasını istedi. Ama bu başvuruya ya hiçbir yanıt gelmedi. (TK)